Water uit jachthaven kan 1.000 woningen in Leiderdorp verwarmen

De Oranjewijk en het Doeskwartier-West in Leiderdorp gaan over op een nieuwe, duurzame warmtevoorziening. Nu de riolering aan vervanging toe is, doet zich een gelegenheid voor om nu al voor te sorteren op een aardgasvrije toekomst. Bewoners en de gemeente vroegen DWA om een aantal alternatieven tegen elkaar af te wegen. DWA ziet een collectief warmtenet, bijvoorbeeld gebruik makend van lokale warmte uit het water van de jachthaven, als het meest kansrijk.                        

Op een enkele na worden de 1.000 woningen in de Oranjewijk en het Doeskwartier-West nu allemaal verwarmd met aardgasgestookte cv-ketels. Het gebied gaat binnenkort op de schop. Zowel het aardgasnet als de riolering zijn verouderd en moeten vernieuwd worden. Bewoners zagen dat als een mooi moment om te onderzoeken of het dan niet ook meteen rigoureus aangepakt kon worden, om afscheid te nemen van aardgas. Waarom niet, over een paar jaar zou de gemeente sowieso met een plan van aanpak komen voor het aardgasvrij maken van de wijken. Het gebied kan zo als pilot dienen binnen de Transitievisie Warmte, waar de gemeente ook aan werkt. Het initiatief voor het onderzoek naar verwarmingsconcepten zonder aardgas, kwam van een bewonerswerkgroep. De gemeente gaf uiteindelijk de opdracht.

Collectief warmtenet beste alternatief

DWA zette in het onderzoek de drie meest relevante alternatieven op een rij; de technische ingrepen en investeringen die daarmee samenhangen, de kosten, de ruimtelijke impact in de wijk en op de woningen en de haalbaarheid in tijd. Daaruit kwam naar voren dat een collectief warmtenet voor de Oranjewijk het meest interessant is, met twee alternatieve bronnen: regionaal of lokaal. Voor de regionale variant ligt aansluiting op de geplande Warmterotonde voor de hand. Dit netwerk brengt heet water van het Rotterdamse havengebied via een pijpleiding naar onder andere Leiden, waarbij een aftakking mogelijk is naar Leiderdorp.

Meer invloed bij lokaal net

Maar een lokaal warmtenet is wellicht nog interessanter. Dat wordt mogelijk door warmte uit het oppervlaktewater in de Doeshaven op te waarderen voor gebruik in de woningen in de Oranjewijk en het Doeskwartier-West. Zeker voor de korte termijn is dit een veelbelovend concept, vindt DWA.

Aansluiting op de Warmterotonde zal pas veel later mogelijk zijn en de gemeente kan daar zelf geen regie over uitvoeren. Bij een lokaal warmtenet heeft de gemeente wel invloed op het tijdspad en de invulling van het concept. Het lokale warmtenet voor deze twee wijken kan in feite de eerste bouwsteen worden van een grid van meerdere warmtenetwerken die in de toekomst in Leiderdorp zullen functioneren.

Praktisch plan van aanpak

Wat betreft de temperatuur heeft een warmtenet van circa 70°C de voorkeur, zodat er niet direct grote aanpassingen nodig zijn in de woningen die nu over een gasketel en radiatoren beschikken. Om de warmte uit het water van de Doeshaven op te waarderen naar 70°C, is het noodzakelijk om een WKO en warmtepompen in te zetten. Martijn Koop trok als senior adviseur bij DWA de kar van dit project, samen met Lambert den Dekker. Martijn: “Bijzonder is dat de voorkeur uiteindelijk uitgaat naar een warmtebron die in eerste instantie nog niet in beeld was als mogelijkheid. Maar alles wat je lokaal doet, kan sneller, wellicht efficiënter en is uiteindelijk goedkoper en duurzamer. Na ons onderzoek naar haalbaarheid en het meest kansrijke alternatief, kan de opdrachtgever de stap maken naar een marktconsultatie, zodat ontwikkelaars het idee kunnen uitwerken in een praktisch plan van aanpak. Daar blijven we als adviseurs graag bij betrokken.”

Toenemend bewonersinitiatief

Volgens Martijn is de ontwikkeling dat bewoners nauw betrokken zijn bij het opstellen van duurzame wijkplannen, heel positief. “We zien steeds vaker dat bewoners kansen zien en initiatieven nemen om al sneller dan de gemeente komt met plannen, korte metten te maken met aardgas. Dat geeft een interessante dynamiek in het proces. Bij plannen die van onderaf komen, is draagvlak sneller georganiseerd en komen er oplossingen die echt passen bij degenen waar het uiteindelijk om gaat: de bewoners zelf. We spelen daar graag een actieve rol in door dit soort processen te verrijken met kennis en inzichten.”

Benieuwd naar hoe ver Nederland is in de energietransitie? Bekijk onze Warmtetransitie Monitor