Nieuwe eisen rondom privacy ook gevolgen voor zorgdomotica

De afgelopen maanden wordt er steeds meer gesproken over de nieuwe eisen rondom privacy in verband met de AVG die per 25 mei 2018 van toepassing is. Ook is berichtgeving over personeelstekort en de hoge administratieve druk in de zorg aan de orde van de dag. Dit levert een uitdaging op binnen zorgorganisaties die ik dagelijks in mijn rol als consultant terug hoor.

Hoe zorgen wij er gezamenlijk voor dat wij niet verzanden in administratieve handelingen en het werk voor de zorgverlener interessant houden? Kunnen wij de invoering van de nieuwe wetgeving ombouwen tot een kans om de administratieve druk te beperken en het werkplezier van de zorgmedewerkers te verhogen? Kan domotica binnen de zorg hiervoor een oplossing bieden?

Wat gebeurt er in de markt

Om mij verder te verdiepen in de AVG en wat dit inhoudt bij de inzet van domotica in de zorg, volgde ik de laatste tijd diverse evenementen en workshops. Hier hoor je met name termen terug als privacy by design, privacy by default, dataportabiliteit, rechten van de consument om gegevens op te vragen, aan te passen en te verwijderen. Hierbij merk ik dat er een spanningsveld zit tussen de eisen die er gesteld worden binnen de wetgeving en de werkbaarheid hiervan in de praktijk. Zeker in de zorg waar wij dagelijks te maken hebben met persoonsgegevens. Helaas lees ik nog weinig informatie terug over wat de AVG concreet voor de werkvloer betekent. En wat de AVG inhoudt voor de domotica in de zorg.

Start bij de zorgvisie

In mijn ogen is het belangrijk om te beginnen bij de visie. Vanuit een zorgorganisatie bestaat vaak een woon- en zorgvisie. Geschakeld hieraan is het volgens mij belangrijk om ook een systeemvisie op te stellen, waarin privacy een belangrijk onderdeel is. Naast privacy kun je hierin aandacht schenken aan onderwerpen als: positionering ten opzichte van technologie, doelstellingen en uitgangspunten voor de inzet van technologie, veiligheid versus vrijheid en de toekomstbestendigheid van de techniek.

Waar voorheen privacy een addendum was, vraagt de nieuwe wetgeving om een andere benadering. Het ontwerp van de processen en de bijbehorende elektronische omgeving moet erop gericht zijn dat de privacy centraal staat, oftewel privacy by default. Het is een van de parameters voor een succesvolle implementatie van systemen.

In de onderstaande afbeelding is een opzet opgenomen hoe de systemen en onderlinge verbindingen optimaal ingericht worden. Bij de verdere vormgeving van de systemen zullen vier informatiegebieden verder uitgewerkt worden, namelijk de zichtbaarheid, traceerbaarheid, rechercheerbaarheid en archivering van de persoonsgegevens. Enkele NEN-normeringen helpen om een normeringskader als basis aan te houden. Hiermee kan een zorgorganisatie aantonen dat ze aan (een deel van) de wetgeving voldoen. Denk hierbij onder andere aan de NEN 7510 (voor informatiebeveiliging in de zorg) en de NEN 7512 (vertrouwensbasis voor gegevensuitwisseling).

Klik op de afbeelding voor volledige grootte

Volgende stap: een tool

Om de visie handen en voeten te geven, is een uitwerking nodig in processen en richting verwerkers. Om dit verder vorm te geven, heb ik met het team contact gezocht met zorgorganisatie Inovum. Dit heeft ertoe geleid dat DWA in nauwe samenwerking met Inovum een tool heeft ontwikkeld. Deze tool moet helpen om bewustwording te creëren op het gebied van privacy rondom de zorgdomotica. Tevens moet deze tool erbij helpen om het design privacy-proof te maken in samenwerking met de betrokken leveranciers. Het resulteerde in een checklist waarin alle onderdelen zijn opgenomen die meegenomen moeten worden bij de inzet van zorgdomotica binnen een zorginstelling. Onderdelen die de zorginstelling zelf moet regelen zoals het akkoord van de bewoner op de inzet van technologie. Ook is er aandacht voor de verantwoordelijkheden van de system integrator zoals de autorisaties van hun medewerkers. Tot slot is ook aandacht voor de onderdelen die van belang zijn tijdens de projectfase bij de implementatie van de systemen en bij de exploitatie. Denk hierbij aan het veilig delen van bewonersgegevens en het verwijderen van deze gegevens bij afronding van het project.

Momenteel ben ik deze tool samen met Inovum in de praktijk aan het testen. De eerste resultaten zijn veelbelovend. In de volgende blog (juni) zal ik onze eerste ervaringen delen.

Administratieve druk en werkplezier

Gaat deze tool helpen om de administratieve druk te beperken en het werkplezier van de zorgmedewerker te verhogen? Ik ben van mening dat als je zorgt voor een goede vormgeving van de systemen, passend bij het zorgproces en ondersteunend aan de bewoners en zorgmedewerkers, dit mogelijk is. Dus ga de uitdaging aan en zie de AVG als een kans om de inzet van de zorgdomotica kritisch onder de loep te nemen en zo in te richten dat de techniek de zorgmedewerker ontlast in plaats van belast.