Woningcorporaties op weg naar CO₂-neutrale woningportefeuille

In 2050 moet Nederland aardgasvrij zijn. Van de 7 miljoen woningen in Nederland, zijn er 2,4 miljoen in bezit van woningcorporaties. Zij staan voor een immense opgave. Samen moeten ze 25.000 tot 60.000 woningen per jaar aardgasvrij maken om de doelstelling te halen. Maar hoe pak je zoiets aan? Waar begin je, wat komt er allemaal bij kijken en hoe neem je bewoners daarin mee?

Na de inventarisatie van de woningvoorraad en de ambities, stellen we een 10-stappenplan vast. Daarin staat het pad naar aardgasvrij overzichtelijk en behapbaar beschreven. We nemen daar nieuwbouw en duurzame renovatie in mee, maar ook beheer en onderhoud. Het opstellen van zo’n stappenplan is uiteraard geen standaardwerk, voor elke corporatie en per gebied ziet dat er anders uit.

Hoe doen we dat: organisatie, financiering, techniek en participatie

Ons 10-stappenplan is gebaseerd op het Vastgoed Sturingsmodel dat we ook toepassen bij overheden, universiteiten en bedrijven, met veel vastgoedbezit. Waar sta je nu, waar wil je heen en hoe ga je dat bereiken? Dat tekenen we daarin voor u uit. De tien stappen vormen de leidraad bij de uitvoering.

Stap 1: Ambitie en urgentie

De vertaalslag van ambitie en urgentie naar slimme duurzaamheidsdoelstellingen. We inventariseren de uitgangspunten, kaders, budgetten, CO2-reductie ambitie en de betrokkenheid van de stakeholders. Daaruit volgt de route naar een CO2-neutrale vastgoedportefeuille in 2050. Waar nodig scherpen we die onderweg aan, om het einddoel op tijd te halen.

Stap 2: Projectteam Verduurzaming

Samen met uw projectteam Verduurzaming Vastgoed stemmen we het plan van aanpak af. Is zo’n team er nog niet? Dan richten we die samen op. Vanuit de woningcorporatie zullen in ieder geval de afdelingen Vastgoed, Wonen, Inkoop (en Beleid) betrokken zijn, eventueel aangevuld met Projecten en Service/Beheer. We organiseren een kick-off en starten vanuit een gezamenlijke visie de verduurzamingsreis. Regelmatig koppelt het projectteam de voortgang en beslispunten terug en betrekken we de directie/RvB bij de verduurzamingsopgave.

Stap 3: Verkenning en analyse van kansen

We analyseren de kansen voor de vastgoedportefeuille aan de hand van beschikbare data als: type vastgoed, energielabels (EI), Energie Prestatie Afspraken (EPA’s), (Duurzaam) Meer Jaren Onderhoudsplan (DMJOP), energiegebruik en CO2-uitstoot. Is er een Wijk Uitvoeringsplan (WUP), Transitievisie Warmte (TVW) of Regionale Energie Strategie (RES) waarbij we kunnen aansluiten? Dan doen we dat. U ontvangt een overzicht van ontbrekende informatie, die essentieel is in de route naar CO₂-neutraliteit.

Stap 4: Analyse portefeuille

Met het projectteam bepalen we vijf tot zeven referentiecomplexen die representatief zijn voor de gehele portefeuille. Met ons Vastgoed Sturingsmodel berekenen we aan de hand van de gegevens van deze complexen welke investering nodig is om de gewenste CO2-reductie voor de gehele portefeuille te realiseren. We voorkomen onnodige, dubbele kosten, door ingrepen slim te combineren met verplichte EPA-maatregelen en met planmatig en dagelijks onderhoud.

Stap 5: Businesscase verduurzaming

We verwerken de informatie en mogelijkheden met het projectteam tot een businesscase op maat. Daarin zijn opgenomen: de benodigde investeringen om de gewenste CO₂-reductie voor de gehele portefeuille te realiseren, mogelijke subsidies, organisatorische en technische maatregelen. Wij streven naar een woonlastenneutrale oplossing en adviseren bewezen, duurzame en toekomstbestendige technieken.

Stap 6: Vastgoedselectie

Samen met het projectteam en de bewonerscommissie bepalen we het tijdspad en de prioritering op wijk- en complexniveau: de volgorde in de aanpak hangt af van de wijkbehoefte, veiligheid, haalbaarheid, convenanten en plannen van de gemeente.

Stap 7: Bewonersparticipatie

Samen met u maken wij een plan om de bewoners te betrekken bij de verduurzamingsreis. Oren en ogen in de wijk zijn essentieel voor het maken van de juiste keuzes. We creëren betrokkenheid en vertrouwen bij de bewoners door duidelijk en transparant te communiceren. Daarbij maken wij graag gebruik van koffietafelgesprekken, bewonersavonden en/of fulltime begeleiding van de bewoners op de bouw. Zo vertalen wij visie en beleid naar succesvolle realisatie met tevreden bewoners.

Stap 8: Aanbesteding

Met uw inkopers stellen we de aanbestedingsdocumenten op, conform uw richtlijnen, en zorgen ervoor dat deze technisch, juridisch en financieel kloppen. Zo nodig werken wij als adviseur mee aan een Programma van Eisen of andere oplossingen als onze aanpak voor portiekwoningen en hoogbouw. In de uitvraag naar de markt is bijzondere aandacht voor het meenemen van wensen en eisen van bewoners en draagvlak voor instemming.

Stap 9: Realisatie

Als regisseur tijdens de realisatie, behouden wij het overzicht van de voortgang en het budget van de verduurzaming. Bewoners, uitvoerders en het projectteam blijven op de hoogte van de (financiële) voortgang en noodzakelijke aanpassingen gedurende de uitvoering. Indien gewenst ondersteunen wij u verder met de uitvoeringsbegeleiding, kwaliteitsborging (commissioning) en communicatie met bewoners tot en met de oplevering.

Stap 10: Monitoring en optimalisatie

Wij voelen ons verantwoordelijk voor de duurzame prestaties van de vastgoedportefeuille. Door middel van monitoring – van het energieverbruik tot het optimaal functioneren van de installaties – geven wij u met een overzichtelijk dashboard inzicht in de duurzame prestaties. De data die daaruit voorkomen zijn inzetbaar bij de bewaking van prestatiecontracten (of -afspraken) en de optimalisatie van toe te passen oplossingen in vervolgtrajecten. Wij evalueren periodiek de geleverde kwaliteit, verbeteringen en klachten, de planning en kosten van de projecten, houden oog voor nieuwe ontwikkelingen en zijn zo in staat om continu verbeteringen door te voeren. Wij maken duurzaamheid werkend!