Netcongestie oplossingen /

Netcongestie: hoe netverzwaring, netcodes en innovaties kunnen helpen

Nederland elektrificeert sneller dan het elektriciteitsnet aankan. Daardoor ontstaat netcongestie. Bij netcongestie is de netcapaciteit onvoldoende om nieuwe projecten van een netaansluiting te voorzien. In dit artikel leest u hoe netcongestie te voorkomen is.

Nederland elektrificeert sneller dan het elektriciteitsnet aankan. Daardoor ontstaat netcongestie. Bij netcongestie is de netcapaciteit onvoldoende om nieuwe projecten van een netaansluiting te voorzien. In dit artikel leest u hoe netcongestie te voorkomen is.

Netcongestie in het kort:

  • Netcongestie kan zowel een fysieke als een contractuele oorzaak hebben.
  • Nederland kleurt al flink ‘rood’ op de netcongestiekaart
  • Er zijn grofweg 5 manieren om netcongestie aan te pakken: netverzwaring, (contractuele) innovaties, piekafvlakking en samenwerking.

Netcongestie: file op het elektriciteitsnet

De laatste jaren zien we de energietransitie versnellen. Daarbij ligt de nadruk op elektrificatie – of het nu gaat om zonnepanelen, warmtepompen of autolaadpalen. Al die stroomleveranciers- en afnemers betekenen een enorme belasting van het energienetwerk. We spreken van netcongestie wanneer er file op het stroomnet ontstaat, waardoor er geen stroom geconsumeerd of teruggeleverd kan worden.

Toename van de elektriciteitsbehoefte: de cijfers

Dat het Nederlandse elektriciteitsnet de laatste jaren overvol raakte, maken de volgende cijfers duidelijk:

Fysieke en contractuele netcongestie

Naast netcongestie op basis van fysieke overbelasting van het lichtnet, kan er ook sprake zijn van contractuele netcongestie. De netbeheerder reserveert capaciteit op het net zoals contractueel aangevraagd door een klant, ook al is het bestemd voor later gebruik. Bijvoorbeeld voor nieuwe woningen of bedrijventerreinen. Bij contractuele congestie is er nog wel fysieke ruimte op het lichtnet. Maar omdat die al gereserveerd is, kan die niet benut worden.

Hoe voorkom je vertraging in bouwprojecten?

Hoe voorkom je vertraging in bouwprojecten?

Geen gemeente of projectontwikkelaar zit te wachten op uitstel van een nieuwbouwwijk of vertraging van een uitvoeringsplan naar aardgasvrij. Simpelweg omdat er geen ruimte is op het elektriciteitsnet. Netcongestie een probleem? Bij DWA zien we het meer als een prikkel tot innovatie. Met warmteconcepten die slim inspelen op de beschikbaarheid van elektriciteit, maken we van ‘nee’ een ‘ja’ en houden we de duurzame vaart erin.

Netcongestiekaart: een groeiend probleem

Steeds meer delen van Nederland kleuren rood op de netcongestiekaart. Rood houdt in dat er geen transportcapaciteit beschikbaar is. In deze gebieden moet congestiemanagement worden toegepast. Vooral in Flevoland, Gelderland en Utrecht is netcongestie een issue, maar ook de rest van Nederland is niet vrij van de problematiek. De kaart laat zien dat het een issue is in grote delen van Nederland. Het is niet vanzelfsprekend om grote nieuwe aansluitingen te krijgen of om energie terug te leveren.

Vooral bedrijven, datacenters en industrie hebben moeite om akkoord te krijgen op hun aanvraag voor verzwaringen of nieuwe aansluitingen voor elektriciteitsafname. Volgens Tennet staat er momenteel voor ruim 105 gigawatt aan aanvragen uit. Voor kleinverbruikers zoals huishoudens, laadpalen en kleine bedrijven is in de meeste provincies nog voldoende ruimte op het elektriciteitsnet. Maar de verwachting is dat ook zij vanaf 2026 geraakt kunnen worden.

Netcongestie: de oplossingen

Nederland heeft een van de betrouwbaarste elektriciteitsnetten ter wereld. Juist dat stabiele raamwerk maakt de zoektocht naar snelle oplossingen en veranderingen lastig. De netbeheerders moeten zich aan spelregels houden en kunnen vaak niet zo flexibel zijn als ze zouden willen. Toch wordt er al hard gewerkt aan oplossingen voor netcongestie:

#1 Netverzwaring
In de eerste steden worden momenteel verzwaringen van elektriciteitsstations opgeleverd. Andere zitten midden in de transitie of beginnen er net aan. Een netverzwaring heeft vaak een doorlooptijd van drie tot vijf jaar: het vraagt veel meer dan lukraak een kabel trekken. Bij toekomstige woningbouw is het daarom nu al zaak na te denken over netverzwaring.

#2 Netcodes elektriciteit en congestie: einde aan reservering van capaciteit?
De netcode elektriciteit biedt een goede manier om andere afspraken te maken over de reservering van transportcapaciteit. Want als de transportcapaciteit van stroom niet meer gereserveerd kan worden, ontstaat er ruimte voor nieuwe aansluitingen. De netcode laat een continue ontwikkeling zien rondom het thema netcongestie. Zo actualiseert de ACM regelmatig de regels rondom transportschaarste en congestiemanagement (het slimmer gebruiken van het elektriciteitsnet).

#3 Piekafvlakking
Wanneer stroomgebruikers in de piekuren een deel van het vermogen inleveren, is er sprake van piekafvlakking ofwel ‘peak shaving’. Op het moment dat zij minder elektriciteit afnemen, komt er meer flexibiliteit op het elektriciteitsnet. De netbeheerder kan via een capaciteitsbeperkingscontract aangeven op welke momenten daar behoefte aan is.

Het slim omgaan met het elektriciteitsnet via peak shaving (maar ook via peak shifting en valley lifting) gebeurt al veel, maar capaciteitsbeperkingscontracten zijn nog niet populair. De kamerbrief ‘nieuwe maatregelen netcongestie’ gaat in op de flexibilisering van het energienetwerk.

#4 Innovatie en slimme oplossingen
Zo innovatief als Nederland is, worden er continu slimme oplossingen bedacht voor netcongestie. Van het gebruik van buurtbatterijen tot het delen van één stroomkabel voor windmolens en zonnepanelen. (Die stroomopwekkers werken toch zelden gelijktijdig). Dergelijke vernieuwende technieken moeten altijd eerst worden goedgekeurd door de ACM. Voorbeelden van veelbelovende innovaties zijn:

Groepsaansluiting
Een gemeente of groot bedrijf met meerdere gebouwen kan die panden onderling energie laten uitwisselen. Zo ontstaat er een betere balans in vraag en aanbod aan energie. Een groepsaansluiting (waarbij een partij voor al haar panden één contract afsluit met de netbeheerder) is nog niet mogelijk, maar komt er wel aan.

Gebouwen zelf energie laten opwekken
Hoe minder stroom gebouwen van het elektriciteitsnet afnemen, hoe beter. Door gebouwen zelf energie op te laten wekken, hebben ze maar een klein beetje elektriciteit nodig uit het stroomnet.

Slim omgaan met warmtepompen
Het is een trend onder bijvoorbeeld basisscholen: verduurzaming door het installeren van een warmtepomp. Het stroomverbruik van warmtepompen is flink te beperken met slimme oplossingen rond inschakelpieken. Of door één grote warmtepomp in te ruilen voor een paar kleinere, waardoor deze beter regelbaar worden. Zo kun je in de nacht warmte of koude bufferen voor het gebruik van overdag.

#5 Samenwerking
Het terugdringen van netcongestie vraagt om een gezamenlijke aanpak. Het is twee voor twaalf: de stroom valt nóg niet uit in Nederland, maar het is een reëel toekomstscenario. Een betrouwbaar elektriciteitsnet is een luxe. De meeste partijen die nu een aansluiting hebben, staan er niet voor open om daar een stukje van in te leveren. Dat komt vooral omdat ze denken de stroom later zelf nodig te hebben, en omdat onduidelijk is wat het exact oplevert. Liever betalen ze de (vrij lage) maandelijks vastrechten. In de toekomst zullen ze wel moeten, willen anderen ook gebruik kunnen maken van het elektriciteitsnetwerk.

Landelijk Actieprogramma Netcongestie

Gelukkig wordt er al volop actie ondernomen om netcongestie samen aan te pakken. Bijvoorbeeld via het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN). Het roer compleet omgooien is op korte termijn haast ondoenlijk. Immers: Nederland heeft er tientallen jaren over gedaan om zo’n goed en betrouwbaar elektriciteitsnet op te bouwen. Elke aanpassing van dat robuuste lichtnet vraagt om geduld en bedachtzaamheid.

Congestiemanagement in de praktijk

Groenpoort Veenendaal: congestiemanagement via energiecentrale
In de wijk Groenpoort in Veenendaal-oost krijgen zo’n 930 nieuwe woningen straks hun warmte en koeling via een innovatieve, duurzame energiecentrale. Die centrale buffert warmte op grote schaal en is voorzien van krachtige warmtepompen. Dankzij de warmtebuffering biedt de energiecentrale veel flexibiliteit. DWA begeleidde het ontwerpproces van de energiecentrale.

EnergieRijk Den Haag: stadsbatterij voor overheidsgebouwen
Om de krapte op het elektriciteitsnet het hoofd te bieden, heeft Den Haag een Stadsbatterij in gebruik genomen. Die kan duurzame energie tijdelijk opslaan en afgeven als er vraag naar is. Zo vangt de batterij pieken en dalen in het lokale elektriciteitsnet op. De Stadsbatterij verzorgt (deels) de elektriciteitsvoorziening van de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Buitenlandse Zaken, COA, IND en Dienst Terugkeer en Vertrek. DWA maakt sinds 2020 deel uit van het programma EnergieRijk Den Haag, waarbinnen de batterijopslag valt.

Schiphol: simulatie van klimaatbeheersingssystemen
Bedrijven die de overstap maken naar energiezuinige koeling of verwarming, willen vooraf weten welke oplossingen het best renderen. DWA kan via een digital twin op voorhand inzichtelijk maken hoe een klimaatbeheersingssysteem zich gaat gedragen in een gebouw. Een digital twin kan ook verbeterpunten in bestaande klimaatbeheersingssystemen aantonen. DWA adviseerde Luchthaven Schiphol bij het optimaliseren van haar energiezuinige gebouwinstallaties.

Digital twin voor cv-net RAI Amsterdam leidt tot 90% energiebesparing

Digital twin voor cv-net RAI Amsterdam leidt tot 90% energiebesparing

RAI Amsterdam heeft met een digital twin van hun verwarmingsnetwerk een energiebesparing van 90% gerealiseerd. Door deze technologie te gebruiken, zijn verbeteringen gesimuleerd en geïmplementeerd, wat resulteert in een efficiënter gebruik van stadsverwarming en piekketels. Het vervangen van oude pompen en regelafsluiters heeft geleid tot een optimalisatie van de installaties. Cruciaal hierbij is de verlaging van de retourtemperatuur, wat niet alleen energie bespaart, maar ook het stadsverwarmingswater effectiever afkoelt, waardoor de RAI nu bijdraagt aan een duurzamer energienetwerk.

Zo helpt DWA bij netcongestie

Via machine learning kan DWA het energieverbruik van nieuwbouw voorspellen. Dat doen we op basis van grote hoeveelheid gebouwdata die we door de jaren verzamelden. We kunnen bijvoorbeeld voorrekenen wat u straks met uw duurzame gebouw zelf aan energie opwekt en welke capaciteit u bij de netbeheerder moet aanvragen.

DWA is bovendien een specialist in parametrisch ontwerpen. Daarbij berekenen we digitaal welk ontwerp (voor bijvoorbeeld een gevel) de beste energieprestatie heeft.

Hoe richt u uw gebouw zo in dat u piekafvlakking kunt toepassen? Hoe spreek u dat vervolgens af met de netbeheerder? Tegen welke vergoeding? DWA adviseert u graag hoe u uw bijdrage kunt leveren aan het oplossen van netcongestie. Dat doen we altijd vanuit een integrale benadering, met een technische en een juridische bril (via DWA Legal).

Neem vrijblijvend contact op voor advies

Onze aanpak is altijd proactief en oplossingsgericht, waarbij we liever stakeholders de dialoog laten aangaan dan dat we juridische stappen ondernemen. We kennen het speelveld door en door en krijgt de meeste deuren geopend. Meer weten? Neem dan vrijblijvend contact op met Emma Pik, Juridisch adviseur energietransitie, of Ruud Kotylak, Manager Critical Systems.

Neem voor meer informatie contact op met Emma Pik
Contact Emma
Contact Emma

Gebieden

Een duurzame gebiedsaanpak kenmerkt zich door evenwichtige belangenafweging. Met ruimte voor leefbaarheid, natuur, wonen en werken.

Gebieden

Woningen

De woningnood is hoog, tot 2030 hebben we 1 miljoen extra woningen nodig. Daarnaast moeten alle bestaande 8,1 miljoen woningen in Nederland in 2050 aardgasvrij zijn.

Utiliteit

Ontwerpen voor duurzame exploitatie. Energiezuinige, circulaire en slimme gebouwen met een gezond binnenklimaat hebben de toekomst.

Portefeuilles

Het verduurzamen van vastgoed bespaart kosten, vergroot de waarde én verbetert de ecologische voetafdruk.

Gebieden

Een duurzame gebiedsaanpak kenmerkt zich door evenwichtige belangenafweging. Met ruimte voor leefbaarheid, natuur, wonen en werken.

Gebieden

Woningen

De woningnood is hoog, tot 2030 hebben we 1 miljoen extra woningen nodig. Daarnaast moeten alle bestaande 8,1 miljoen woningen in Nederland in 2050 aardgasvrij zijn.

Utiliteit

Ontwerpen voor duurzame exploitatie. Energiezuinige, circulaire en slimme gebouwen met een gezond binnenklimaat hebben de toekomst.

Portefeuilles

Het verduurzamen van vastgoed bespaart kosten, vergroot de waarde én verbetert de ecologische voetafdruk.

Slapend ‘rijk’ worden in Energiehotel Ede
Project

Slapend ‘rijk’ worden in Energiehotel Ede

Energiehotel Ede is energieneutraal, circulair, modulair en biobased gebouwd. DWA is verantwoordelijk voor het installatie-ontwerp.

Dorpskerk Dinxperlo
Project

Dorpskerk Dinxperlo

De Sint-Liboriuskerk of Dorpskerk ligt midden in Dinxperlo en wordt gebruikt door de protestantse gemeente. De kerktoren dateert uit 1400 en het schip is van 1509. In de kerk staat…

In 2040 zestien gebouwen Den Haag energieneutraal
Project

In 2040 zestien gebouwen Den Haag energieneutraal

Onderzoek naar duurzame energie voor overheidsgebouwen in Den Haag met als doel: geen gebruik van fossiele bronnen en energieneutraal in 2040

Publicaties Warmtenetten ontrafeld & Warmtenetten georganiseerd

Publicaties Warmtenetten ontrafeld & Warmtenetten georganiseerd

Warmtenetten ontrafeld Warmtenetten zijn nieuw en worden vaak genoemd als innovatie in wijken en buurten. Maar hoe werkt het nou precies, wat zijn de voor- en de nadelen? Om iedereen…

PROVADA TPEX en DWA

TPEX International en DWA gaan strategische samenwerking aan voor slim gebouwbeheer

Digital Building Operator TPEX International en advies- en ingenieursbureau DWA slaan de handen ineen bij het beheren van gebouwen. Daar waar TPEX zich richt op de operationele en procesmatige optimalisatie…

Directie

Uitbreiding directie DWA

Per 1 mei 2024 zijn Wilfred van der Plas en Lambert den Dekker toegetreden tot de directie van DWA. Met deze benoemingen bestaat de directie van DWA uit: Jaap Dijkgraaf,…

Inspiratiemiddag voor ondernemers in de regio Gouda en Alphen

Inspiratiemiddag voor ondernemers in de regio Gouda en Alphen

Energiekosten besparen en verduurzamen voor een duurzame toekomst Speciaal voor ondernemers in de regio Gouda en Alphen organiseren Unica en DWA in samenwerking met INTO business een inspiratiemiddag op het…

De kostprijs van duurzame warmte

De kostprijs van duurzame warmte

In 2021 stelden gemeenten de Transitievisie Warmte vast (TVW). Veel van deze visies zien een belangrijke rol voor warmtenetten. Met name omdat uit globale financiële analyses bleek dat warmtenetten goedkoper…

Vijf slimme tips om te starten met een wijkuitvoeringsplan

Vijf slimme tips om te starten met een wijkuitvoeringsplan

In 2050 moeten zo’n 7 miljoen woningen aardgasvrij zijn. Gemeenten zijn aan zet, wijk voor wijk. In wijkuitvoeringsplannen (WUP) leggen ze vast hoe ze dat gaan doen. Nederland telt 3.500 wijken. Om…

Maar dan verkopen we toch gewoon het gemeentehuis

Maar dan verkopen we toch gewoon het gemeentehuis

Natuurlijk wil je als vastgoedeigenaar je vastgoed verduurzamen, daarmee verminder je CO2-uitstoot, klimaatverandering en energiekosten. Maar ál je vastgoed verduurzamen is niet automatisch de beste keuze. Je gemeentehuis verkopen misschien…

Netcongestie: hoe voorkom je vertraging in bouwprojecten?

Netcongestie: hoe voorkom je vertraging in bouwprojecten?

Geen gemeente of projectontwikkelaar zit te wachten op uitstel van een nieuwbouwwijk of vertraging van een uitvoeringsplan naar aardgasvrij. Simpelweg omdat er geen ruimte is op het elektriciteitsnet. Netcongestie een…

DWA opnieuw Great Place To Work certified!

DWA opnieuw Great Place To Work certified!

Opnieuw behaalde DWA de certificering voor Great Place To Work! Met een score van maar liefst 87% mogen we ons met trots ‘Great Place To Work certified’ noemen. Flink hoger dan…

Samenwerking ketenpartners zorgt voor verduurzamen 406 woningen in Rotterdam

Samenwerking ketenpartners zorgt voor verduurzamen 406 woningen in Rotterdam

Woningcorporatie Havensteder en ketenpartner Heembouw Wonen slaan de handen ineen om 406 woningen en 2 commerciële ruimten in het Rottekwartier in Rotterdam te verduurzamen. De focus ligt op het creëren van aardgasvrije, energiezuinige…

Duurzame nieuwbouw gerechtsgebouw Almelo

Duurzame nieuwbouw gerechtsgebouw Almelo

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft, in opdracht van de Raad voor de rechtspraak, de nieuwbouw van het gerechtsgebouw in Almelo gegund aan Dura Vermeer Bouw Hengelo, met het ontwerp van Paul de…

DWA wint samen met Schools by Circlewood de competitie voor de eerste Innovatie Partnerschool in Amsterdam

DWA wint samen met Schools by Circlewood de competitie voor de eerste Innovatie Partnerschool in Amsterdam

DWA als deel van het Schools by Circlewood consortium, heeft de competitie gewonnen om de school met voor- en naschoolse opvang Wisperweide in Weesp te realiseren. Wisperweide is de eerste…

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van verduurzaming.
Markten*