Groene woontoren
Klimaatadaptiviteit /

Klimaatadaptief bouwen: voorbereid op hittestress, droogte en wateroverlast

Klimaatadaptief bouwen betekent dat u in uw bouwontwerp rekening houdt met toekomstige klimaatveranderingen. Een klimaatadaptief gebouw is beter bestand tegen hittestress, wateroverlast en bodemdaling. Maar hoe ziet klimaatadaptieve bouw eruit en hoe pakt u het aan?

Klimaatadaptief bouwen betekent dat u in uw bouwontwerp rekening houdt met toekomstige klimaatveranderingen. Een klimaatadaptief gebouw is beter bestand tegen hittestress, wateroverlast en bodemdaling. Maar hoe ziet klimaatadaptieve bouw eruit en hoe pakt u het aan?

Klimaatadaptief bouwen in het kort

  • Klimaatadaptieve bouw houdt in het ontwerp rekening met het veranderende klimaat.
  • Maatschappelijke thema’s zijn: wateroverlast, hitte(stress), droogte, afname van biodiversiteit en overstromingen.
  • Binnen klimaatadaptief bouwen spelen de Klimaateffectatlas, hittestress-simulaties en het bepalen van de totale waterbalans een belangrijke rol.
  • Klimaatadaptieve maatregelen zijn onder meer: blauwgroene daken, meer groen in de openbare ruimte, waterdoorlatende verharding en ruime waterbergingen.

Klimaatadaptief bouwen: bouwen met oog op de toekomst

Het klimaat verandert. Daardoor is er in de toekomst vaker sprake van weerextremen zoals hitte, droogte en wateroverlast. Het in het bouwontwerp rekening houden met (de gevolgen van) het veranderende klimaat, heet klimaatadaptief bouwen. Daarbij kiest men voor blauw en groen (water en planten) in plaats van voor grijs (bestrating).

Klimaatmitigatie versus klimaatadaptatie: het verschil
Waar bij een klimaatadaptief gebouw rekening wordt gehouden met de risico’s van een veranderend klimaat, daar proberen we bij een klimaatmitigerend gebouw klimaatverandering te voorkomen of tot een maximum te beperken. Een gebouw ontworpen vanuit klimaatmitigatie verkleint de CO2-uitstoot dankzij de

De noodzaak van klimaatadaptief bouwen

Klimaatverandering vergroot de kans op weersextremen. Die kunnen een gevaar vormen voor de gezondheid, veiligheid en economie, maar ook voor onze natuur en de biodiversiteit. Door klimaatadaptief te bouwen, hebben we in de toekomst een beter antwoord op:

#1 Wateroverlast
Volgens het KNMI neemt de hoeveelheid jaarlijkse neerslag toe. Bovendien worden buien intenser. Samen vergroten ze de kans op wateroverlast.

#2 Hitte en hittestress
Het KNMI voorspelt dat Nederland over een halve eeuw minstens twee keer zo veel dagen van boven de 25°C heeft. Hittegolven worden normaal, net als hittestress. Daarvan is sprake bij een gevoelstemperatuur boven de 29°C

#3 Droogte
Neerslagpatronen veranderen in de toekomst. Extreem natte en zeer droge periodes wisselen elkaar af. Droogte bedreigt de kwaliteit en beschikbaarheid van water en vergroot de kans op natuurbranden. Het kan ook leiden tot bodemdaling, wat schade kan veroorzaken aan gebouwen en infrastructuur.

#4 Biodiversiteit en natuurinclusiviteit
Extremer weer en verstedelijking kunnen leiden tot een afname van biodiversiteit en natuurinclusiviteit. We spreken van natuurinclusiviteit als de gebouwde omgeving rekening houdt met de aanwezige ecologie en natuur. Door klimaatverandering wordt 5% van de biodiversiteit wereldwijd bedreigd.

#5 Overstroming
In de vorige eeuw steeg het waterpeil van onze rivieren met zo’n 20 centimeter. Tegelijkertijd daalt de bodem. Die stijging en daling zetten mogelijk versneld door, met het gevaar van overstromingen tot gevolg.

#6 Stormen
Door klimaatverandering krijgen we meer zwaardere stormen. Dat kan gebouwen en infrastructuur beschadigen.

Woningbouwopgave: dé kans voor klimaatadaptief bouwen
In Nederland moeten er de komende jaren één miljoen woningen bij komen om te voldoen aan de woningbouwopgave. Het biedt een uitgelezen kans om die woningen klimaatadaptief te bouwen, zodat ze beter bestemd zijn tegen extremer weer in de toekomst.

Floating Office Rotterdam

Floating Office Rotterdam

Het Floating Office Rotterdam (FOR), een drijvend kantoor in de Rijnhaven, is voorbereid op een verdere zeespiegelstijging. FOR is bovendien ontworpen vanuit het oogpunt van klimaatmitigatie, want de meeste bouwdelen zijn van hout. Verder bijzonder: het tijdelijke kantoor is makkelijk demontabel en gebouwd op drijvende bakken die meteen ook als warmtewisselaar werken. Ze koelen het gebouw met het water van de Rijnhaven. DWA is verantwoordelijk voor diverse ontwerpkeuzen en adviseerde op het gebied van installaties, brandveiligheid en bouwfysica. DWA hielp ook bij het BREEAM-traject en commissioning.

Aan de slag met klimaatadaptief bouwen in 4 stappen

De Leidraad Klimaatadaptief bouwen laat de stappen zien die nodig zijn om tot een klimaatadaptief gebouw te komen:

  1. Initiatieffase
  2. Haalbaarheidsfase
  3. Realisatie
  4. Beheer, exploitatie en verkoop

 

Stap 1: Initiatieffase

De eerste stap bestaat uit een scan van de klimaatveranderingsrisico’s voor een bepaald gebied in een bepaalde periode. DWA gebruikt hiervoor de Klimaateffectatlas. Met deze tool is het bijvoorbeeld mogelijk om het aantal tropische dagen (met temperaturen boven de 30°C) in te schatten voor diverse delen van Nederland in 2050. De Klimaateffectatlas geeft ook inzicht in toekomstig wateroverlast, overstromingsgevaar en droogte.

Analyse hittestress
DWA gebruikt software om de hittestress van een bouwproject door te rekenen. Met een simulatie kan het voorspellen welke delen van de planontwikkeling warmer of koeler zijn dan de omgeving, en wat de impact van verkoelende maatregelen als groen en waterstructuren zijn.

 

Stap 2: Haalbaarheidsfase – definitie/ontwerp/voorbereiding
Het meenemen van groen in een ontwerp is een zeer effectief om hittestress te verminderen. Bomen en planten creëren een lagere gevoelstemperatuur door middel van schaduw en verdamping.
Groene daken kunnen een ontwerp op hun beurt beter bestand maken tegen wateroverlast. Het verschilt overigens per locatie (stad versus platteland) welke klimaatadaptieve maatregelen u in uw ontwerp kunt laten opnemen en wat de effecten zijn.

 

Stap 3: Realisatie – concrete maatregelen
Er zijn allerlei concrete maatregelen waarmee gebouwen klimaatadaptiever (en natuurinclusiever) kunnen worden. De belangrijkste:

  • Meer groen: groene daken en gevels en meer groen in de openbare ruimte.
  • Drijvende of verplaatsbare gebouwen, zoals het Floating Office Rotterdam.
  • Waterdoorlatende verharding, zodat overtollig water kan weglopen.
  • Lichte straatkleur: een straat die ’s zomers minder warmte afgeeft.
  • Drempels: onderste verdiepingen van gebouwen en parkeergarages via verhogingen beschermen tegen een hoger waterpeil.
  • Ruime waterbergingen die grote hoeveelheden neerslag kunnen opslaan. DWA kan de totale waterbalans van uw ontwerp doorrekenen, op basis van specifieke data die het in huis heeft.
  • De stad als terp: gebouwen hoger aanleggen en belangrijke installaties in die gebouwen niet op de onderste etage plaatsen.
  • Nestkastjes in de gevel: biodiversiteit meer ruimte geven in de stad.

 

Afspraken en onderzoeken hittestress
In het convenant Klimaatadaptief Bouwen, hebben zeker 40 partijen in Zuid-Holland (o.a. overheden, bouwbedrijven en maatschappelijke organisaties) afspraken gemaakt. Dit convenant moet leiden tot een landelijke maatlat klimaatadaptief bouwen. Een belangrijke afspraak in het convenant is rekening houden met hittestress bij gebiedsontwikkeling. Groen speelt daarin een belangrijke oplossing. Groen koelt, via reflectie, schaduw, ventilatie en verdamping.
Het onderzoek ‘De hittebestendige stad’ van de Hogeschool van Amsterdam laat zien dat 20% meer vergroening de luchttemperatuur in een stad met tot één graad laat dalen.
Het afstudeeronderzoek ‘Ontwerpen voor een koele stad van Farid Saif, adviseur duurzaamheid en bouwfysica bij DWA, geeft extra achtergrond over het verminderen van hittestress.

Hittestress, de voordelen van een groen dak:
Een standaard sedumdak – een lichtgewicht groen dak – biedt diverse voordelen, zoals:

  • Het neemt regenwater op.
  • De begroeiing filtert fijnstof uit de lucht en zet CO2 om in zuurstof.
  • Groene daken inclusief beplanting zorgt voor toename in biodiversiteit.
  • Groen vormt een brandwerende laag op het gebouw.
  • Daken met groen hebben een langere levensduur.

 

Stap 4: realisatie/beheer
Betrek vanaf het begin de juiste ‘groene’ expertise. Laat bijvoorbeeld een ecoloog of landschapsarchitect de beplanting kiezen en meekijken met het ontwerp. Houd hen ook na oplevering betrokken, om de biodiversiteit te monitoren en waar nodig te verbeteren.

Inspiratie: voorbeelden van klimaatadaptief bouwen

Floating Office Rotterdam: drijvende houtbouw in de Rijnhaven
Het Floating Office Rotterdam (FOR), een drijvend kantoor in de Rijnhaven, is voorbereid op een verdere zeespiegelstijging. FOR is bovendien ontworpen vanuit het oogpunt van klimaatmitigatie, want de meeste bouwdelen zijn van hout. Verder bijzonder: het tijdelijke kantoor is makkelijk demontabel en gebouwd op drijvende bakken die meteen ook als warmtewisselaar werken. Ze koelen het gebouw met het water van de Rijnhaven. DWA is verantwoordelijk voor diverse ontwerpkeuzen en adviseerde op het gebied van installaties, brandveiligheid en bouwfysica. DWA hielp ook bij het BREEAM-traject en commissioning.

Heemtuinen Vlaardingen: duurzame, klimaatadaptieve woningbouw
In Vlaardingen worden 179 woningen gebouwd in de groene wijk Heemtuinen. Auto’s zijn er te gast. In het ontwerp- en bouwproces is de natuur integraal meegenomen, waarbij aandacht is voor de buitenruimte én de woningen. Elke woning is voorzien van groen en bloemen, bijvoorbeeld verwerkt in de gevels. Alle woningen beschikken over warmtepompen met een bodembron. Innovaties, slim watermanagement en bomen geven hittestress en wateroverlast minder kans. DWA is verantwoordelijk voor het bouwfysisch en installatieadvies en berekende het energieconcept van de woningen.

Benieuwd wat DWA voor u kan betekenen?

Binnen het bouwfysische team brengt DWA diverse expertises samen: van circulair bouwen tot biobased bouwen en van BENG, MPG-berekening en LCA tot Whole Life Carbon. Daarmee biedt DWA een integrale blik op klimaatadaptief bouwen. DWA adviseert op het gebied van duurzame materialen (circulariteit), simuleert hittestress in gebouwde omgevingen, adviseert hoe u de waterbalans in uw pand goed regelt en toetst ontwerpen op klimaatadaptiviteit.

Wilt u weten wat er mogelijk is op het gebied van klimaatadaptief bouwen en waarmee DWA u kan helpen?

Neem contact op met Farid Saif
Contact Farid
Contact Farid

Gebieden

Een duurzame gebiedsaanpak kenmerkt zich door evenwichtige belangenafweging. Met ruimte voor leefbaarheid, natuur, wonen en werken.

Gebieden

Utiliteit

Ontwerpen voor duurzame exploitatie. Energiezuinige, circulaire en slimme gebouwen met een gezond binnenklimaat hebben de toekomst.

Woningen

De woningnood is hoog, tot 2030 hebben we 1 miljoen extra woningen nodig. Daarnaast moeten alle bestaande 8,1 miljoen woningen in Nederland in 2050 aardgasvrij zijn.

Portefeuilles

Het verduurzamen van vastgoed bespaart kosten, vergroot de waarde én verbetert de ecologische voetafdruk.

Gebieden

Een duurzame gebiedsaanpak kenmerkt zich door evenwichtige belangenafweging. Met ruimte voor leefbaarheid, natuur, wonen en werken.

Gebieden

Utiliteit

Ontwerpen voor duurzame exploitatie. Energiezuinige, circulaire en slimme gebouwen met een gezond binnenklimaat hebben de toekomst.

Woningen

De woningnood is hoog, tot 2030 hebben we 1 miljoen extra woningen nodig. Daarnaast moeten alle bestaande 8,1 miljoen woningen in Nederland in 2050 aardgasvrij zijn.

Portefeuilles

Het verduurzamen van vastgoed bespaart kosten, vergroot de waarde én verbetert de ecologische voetafdruk.

Dorpskerk Dinxperlo
Project

Dorpskerk Dinxperlo

De Sint-Liboriuskerk of Dorpskerk ligt midden in Dinxperlo en wordt gebruikt door de protestantse gemeente. De kerktoren dateert uit 1400 en het schip is van 1509. In de kerk staat…

In 2040 zestien gebouwen Den Haag energieneutraal
Project

In 2040 zestien gebouwen Den Haag energieneutraal

Onderzoek naar duurzame energie voor overheidsgebouwen in Den Haag met als doel: geen gebruik van fossiele bronnen en energieneutraal in 2040

Slim verduurzamen gemeentelijk vastgoed Eindhoven
Project

Slim verduurzamen gemeentelijk vastgoed Eindhoven

Consortium !MPULS helpt Gemeente Eindhoven zeven gemeentelijke gebouwen te verduurzamen. DWA is betrokken als prestatiemanager duurzaamheid en adviseur installaties en bouwfysica.

PROVADA TPEX en DWA

TPEX International en DWA gaan strategische samenwerking aan voor slim gebouwbeheer

Digital Building Operator TPEX International en advies- en ingenieursbureau DWA slaan de handen ineen bij het beheren van gebouwen. Daar waar TPEX zich richt op de operationele en procesmatige optimalisatie…

Directie

Uitbreiding directie DWA

Per 1 mei 2024 zijn Wilfred van der Plas en Lambert den Dekker toegetreden tot de directie van DWA. Met deze benoemingen bestaat de directie van DWA uit: Jaap Dijkgraaf,…

Inspiratiemiddag voor ondernemers in de regio Gouda en Alphen

Inspiratiemiddag voor ondernemers in de regio Gouda en Alphen

Energiekosten besparen en verduurzamen voor een duurzame toekomst Speciaal voor ondernemers in de regio Gouda en Alphen organiseren Unica en DWA in samenwerking met INTO business een inspiratiemiddag op het…

De kostprijs van duurzame warmte

De kostprijs van duurzame warmte

In 2021 stelden gemeenten de Transitievisie Warmte vast (TVW). Veel van deze visies zien een belangrijke rol voor warmtenetten. Met name omdat uit globale financiële analyses bleek dat warmtenetten goedkoper…

Vijf slimme tips om te starten met een wijkuitvoeringsplan

Vijf slimme tips om te starten met een wijkuitvoeringsplan

In 2050 moeten zo’n 7 miljoen woningen aardgasvrij zijn. Gemeenten zijn aan zet, wijk voor wijk. In wijkuitvoeringsplannen (WUP) leggen ze vast hoe ze dat gaan doen. Nederland telt 3.500 wijken. Om…

Maar dan verkopen we toch gewoon het gemeentehuis

Maar dan verkopen we toch gewoon het gemeentehuis

Natuurlijk wil je als vastgoedeigenaar je vastgoed verduurzamen, daarmee verminder je CO2-uitstoot, klimaatverandering en energiekosten. Maar ál je vastgoed verduurzamen is niet automatisch de beste keuze. Je gemeentehuis verkopen misschien…

Netcongestie: hoe voorkom je vertraging in bouwprojecten?

Netcongestie: hoe voorkom je vertraging in bouwprojecten?

Geen gemeente of projectontwikkelaar zit te wachten op uitstel van een nieuwbouwwijk of vertraging van een uitvoeringsplan naar aardgasvrij. Simpelweg omdat er geen ruimte is op het elektriciteitsnet. Netcongestie een…

DWA opnieuw Great Place To Work certified!

DWA opnieuw Great Place To Work certified!

Opnieuw behaalde DWA de certificering voor Great Place To Work! Met een score van maar liefst 87% mogen we ons met trots ‘Great Place To Work certified’ noemen. Flink hoger dan…

Samenwerking ketenpartners zorgt voor verduurzamen 406 woningen in Rotterdam

Samenwerking ketenpartners zorgt voor verduurzamen 406 woningen in Rotterdam

Woningcorporatie Havensteder en ketenpartner Heembouw Wonen slaan de handen ineen om 406 woningen en 2 commerciële ruimten in het Rottekwartier in Rotterdam te verduurzamen. De focus ligt op het creëren van aardgasvrije, energiezuinige…

Duurzame nieuwbouw gerechtsgebouw Almelo

Duurzame nieuwbouw gerechtsgebouw Almelo

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft, in opdracht van de Raad voor de rechtspraak, de nieuwbouw van het gerechtsgebouw in Almelo gegund aan Dura Vermeer Bouw Hengelo, met het ontwerp van Paul de…

DWA wint samen met Schools by Circlewood de competitie voor de eerste Innovatie Partnerschool in Amsterdam

DWA wint samen met Schools by Circlewood de competitie voor de eerste Innovatie Partnerschool in Amsterdam

DWA als deel van het Schools by Circlewood consortium, heeft de competitie gewonnen om de school met voor- en naschoolse opvang Wisperweide in Weesp te realiseren. Wisperweide is de eerste…

Voorkom hittestress in gebouwen: verbeter gezondheid, productiviteit en welbevinden

Voorkom hittestress in gebouwen: verbeter gezondheid, productiviteit en welbevinden

Hoe houden we het koel? Afgelopen zomer konden verschillende regio’s in Nederland weer genieten van een hittegolf. Door klimaatverandering stijgt de temperatuur wereldwijd, en krijgen wij meer warme en zomerse…

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van verduurzaming.
Markten*