De Werelden Alphen aan den Rijn

Duurzame gebiedsontwikkeling begint vóór het ontwerp.

Hoe zorg je ervoor dat ambities voor energie, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit elkaar versterken in plaats van concurreren?

Bij de herontwikkeling van De Werelden in Alphen aan den Rijn stonden de betrokken ontwikkelaars en de gemeente voor precies die uitdaging. DWA bracht hierbij niet alleen expertise op het gebied van duurzaamheid in, maar ook praktijkervaring uit de uitvoering. Door die kennis al in de visiefase van de gebiedsontwikkeling in te brengen, werden duurzame ambities vanaf het begin vertaald naar uitvoerbare en toekomstbestendige keuzes.

DWA hielp de betrokken partijen om al in een vroege fase gezamenlijke keuzes te maken. Het resultaat is een integraal duurzaam ontwerpkader waarin energie, circulariteit, klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit samenkomen in één toetsbaar ontwerpkader.

Zo ontstond een gedeelde koers voor de verdere ontwikkeling van het gebied en een stevig fundament voor toekomstige ontwerp- en investeringsbeslissingen.

De uitdaging

Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling vraagt om slimme afwegingen.

Ruimte voor zonnepanelen concurreert met ruimte voor waterberging. Groene daken versterken biodiversiteit, maar moeten ook passen binnen technische en financiële randvoorwaarden. Klimaatadaptatie vraagt ruimte voor water en groen, terwijl woningbouw, mobiliteit, kabels en leidingen dezelfde vierkante meters opeisen.

De uitdaging was daarom niet óf duurzaamheid een plek moest krijgen, maar hoe verschillende duurzaamheidsopgaven samen konden komen in één uitvoerbare en breed gedragen ontwikkelstrategie.

Onze aanpak

DWA bracht experts op het gebied van energie, circulariteit, klimaatadaptatie en natuurinclusief ontwikkelen samen met de gemeente Alphen aan den Rijn, de betrokken ontwikkelaars, installateurs en andere stakeholders.

In verschillende werksessies vertaalden we ambities naar:

• meetbare doelen;
• concrete ontwerpprincipes;
• uitvoerbare maatregelen;
• toetsbare keuzes voor de verdere gebiedsontwikkeling.

Door deze integrale aanpak ontstond een duurzaam ontwerpkader dat niet optimaliseert per thema, maar voor het gebied als geheel.

Als onafhankelijke gids en procesbegeleider hielpen we betrokken partijen om keuzes inzichtelijk te maken, belangen te verbinden en gezamenlijk richting te bepalen.

Wat hebben we gerealiseerd?

Integraal duurzaam ontwerpkader

We ontwikkelden een integraal ontwerpkader waarin energie, circulariteit, klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit samenkomen.

Dit kader vormt de basis voor de verdere uitwerking van het gebied en ondersteunt ontwerp- en investeringsbeslissingen gedurende het ontwikkelproces.

Ontwerpplan duurzame gebiedsontwikkeling

Naast het ontwerpkader ontwikkelden we een ruimtelijk ontwerpplan waarin duurzaamheidsmaatregelen concreet zijn vertaald naar het gebied.

Hierdoor werd zichtbaar hoe ambities daadwerkelijk landen in de fysieke inrichting van de wijk.

Inzicht met Tygron-simulaties

Met behulp van Tygron-simulaties maakten we de effecten van ontwerpkeuzes inzichtelijk.

Hiermee konden we onder andere laten zien:

• waar water blijft staan tijdens extreme neerslag;
• waar hittestress ontstaat;
• welke maatregelen het grootste effect hebben;
• hoe verschillende scenario’s zich tot elkaar verhouden.

Door klimaatrisico’s en effecten visueel en meetbaar te maken ontstond meer begrip, draagvlak en besluitkracht.

De grootste opbrengst van dit project zit niet in één maatregel, maar in de gezamenlijke richting die vroegtijdig is vastgesteld.

Voor ontwikkelaars en gemeente betekent dit:

• beter onderbouwde beleidskeuzes;
• meer bestuurlijke houvast;
• een integraal kader voor toekomstige besluitvorming;
• grotere kans op draagvlak bij stakeholders.

Voor ontwikkelaars specifiek betekent dit:

• meer duidelijkheid over duurzaamheidsambities;
• minder risico op wijzigingen in latere fases;
• betere afstemming tussen verschillende opgaven;
• meer ontwikkelzekerheid gedurende het proces.

Door mogelijke conflicten tussen duurzaamheidsthema’s vroeg zichtbaar te maken, worden kostbare aanpassingen later in het traject voorkomen en ontstaat een toekomstbestendig gebiedsontwerp.

Inzichten voor gemeenten en ontwikkelaars

De Werelden laat zien dat duurzame gebiedsontwikkeling niet begint bij techniek, maar bij gezamenlijke keuzes.

Door duurzaamheid vanaf het begin integraal te organiseren ontstaat een gedeeld kader voor besluitvorming. Dat maakt het mogelijk om ambities concreet te maken, belangen te verbinden en keuzes te toetsen voordat ontwerp- en investeringsbeslissingen worden genomen.

Zo wordt duurzaamheid geen verzameling losse maatregelen, maar een sturend principe voor de ontwikkeling van een toekomstbestendig gebied.